Laatste update: 19/10/2026
Het energieverbruik in de winter ligt in een B&B veel hoger dan in de zomer. In ons rekenvoorbeeld van een B&B met vier kamers vraagt januari 4,5 keer zoveel energie als juli. In de winter is verwarming veruit de grootste post, maar over het hele jaar weegt warm water in een logies zwaarder door dan thuis: bijna een kwart van het totaal. Heb je een sauna of buitenspa, dan heb je er waarschijnlijk nog een grootverbruiker bij. Het goede nieuws: met vijf eenvoudige ingrepen haal je er in ons voorbeeld ongeveer 16% af, nog voor je aan isolatie of een warmtepomp begint.
Hieronder lees je waarom de winter zo zwaar weegt, hoe verwarming en warm water zich tot elkaar verhouden, welke energievreters je over het hoofd ziet en wat je deze maand nog kan doen.
Waarom het energieverbruik in de winter zo hoog is
De verwarmingsbehoefte meet je met graaddagen: hoe kouder een dag, hoe meer graaddagen. Volgens het KMI (Ukkel, gemiddelde 1991–2020) telt januari 348 graaddagen en juli er amper 3. De maanden november tot en met februari zijn samen goed voor 66% van de verwarmingsbehoefte van een heel jaar. Diezelfde vier maanden leveren maar 10% van het jaarlijkse zonlicht.
Voor het energieverbruik in de winter komen daar in een logies nog vier effecten bovenop:
- Het leidingwater is kouder. Je ketel moet meer opwarmen voor dezelfde douche.
- Het is langer donker. Meer licht aan, en je zonnepanelen leveren weinig. Wat je niet zelf opwekt, haal je van het net.
- De was droogt niet buiten. Alles gaat door de droogkast.
- Minder gasten, toch een warm huis. De bezetting zakt, maar kamers, gangen en ontbijtruimte moeten op temperatuur blijven.
Maand per maand: een rekenvoorbeeld
Om het concreet te maken, rekenden we een typische Vlaamse B&B door: vier gastenkamers met eigen badkamer, een ontbijtruimte, samen ongeveer 150 m², verwarmd met een gasketel. Gemiddeld is de B&B voor de helft bezet (25% in januari, 80% in augustus), met 1,9 gasten per kamer. Dat geeft ongeveer 1.440 gastnachten per jaar.
Deze B&B verbruikt ongeveer 27.200 kWh per jaar. Het energieverbruik in de winter weegt zwaar door: oktober tot en met maart nemen 72% van het jaartotaal voor hun rekening.
Let op: dit is een model, geen meting. Je eigen cijfers hangen sterk af van je gebouw, je installatie en je bezetting. Verderop lees je hoe je je eigen seizoenscurve maakt.
Verwarming of warm water: wat weegt het zwaarst?
Over het hele jaar is verwarming de grootste post: 66% in ons voorbeeld, tegenover 23% voor warm water. Per kWh warm water gaat er dus bijna 3 kWh naar verwarming. Maar die verhouding schuift sterk met de seizoenen:
- In januari gaat 85% naar verwarming en 10% naar warm water.
- In juli keert het om: warm water is dan de grootste post, met 68% van het verbruik.
Vergeleken met een gewone woning weegt warm water in een B&B duidelijk zwaarder. In een gemiddelde Belgische woning gaat 72% naar verwarming en 14% naar warm water (Odyssee-Mure, cijfers 2023). In Europese hotels is warm water goed voor 17%.
Waarom warm water in een logies zo doorweegt: elke gast doucht, vaak langer dan thuis, en er slapen meer mensen per vierkante meter. Een regendouche verbruikt tot 125 liter per vijf minuten, een spaardouchekop 35 liter (vlaanderen.be). En in de winter kost dezelfde douche ruim de helft meer energie, omdat het water kouder binnenkomt.
Zet je boiler níet lager om te besparen. Onder 60 °C kan legionella groeien. De Vlaamse overheid (Zorg en Gezondheid) raadt aan je boiler op minstens 60 °C te houden. Logies waar 15 of meer personen kunnen logeren, vallen bovendien onder het Vlaamse legionellabesluit. Bespaar op warm water dus via minder liters en minder verlies, niet via de temperatuur.
En koelen in de zomer?
Zomers worden warmer en airco rukt op: in Belgische woningen is het verbruik voor airco sinds 2010 meer dan verdubbeld, al vertrekt dat van bijna nul (Odyssee-Mure). Toch weegt koelen in Vlaanderen voorlopig licht tegenover verwarmen. Eurostat telt voor België gemiddeld zo’n 14 koelgraaddagen per jaar (1979–2024), met als uitschieter ongeveer 53. Het KMI telt in Ukkel 1.835 stookgraaddagen per jaar. De rekenmethodes verschillen, maar het verschil blijft ruim een factor honderd. De 15% koeling bij de hotels in de grafiek hierboven is een Europees gemiddelde, met de warme zuidelijke landen erbij.
Een ruwe schatting voor onze voorbeeld-B&B: vier vaste airco’s die op zo’n 25 warme nachten draaien, verbruiken samen een paar honderd kWh per jaar. Dat is een paar procent van wat verwarmen kost. Twee kanttekeningen. Koelen gebeurt met stroom, en valt maar deels samen met je zonnepanelen: gasten koelen vooral ’s avonds en ’s nachts. En wie een vaste airco plaatst, heeft eigenlijk een lucht-luchtwarmtepomp die in het tussenseizoen ook kan verwarmen. Wat het meest helpt tegen hitte, is de warmte buiten houden: buitenzonwering, ’s nachts doorluchten en dakisolatie. Daarover schrijven we volgend voorjaar meer.
De energievreters die je niet ziet
Verwarming en warm water staan samen op één gasfactuur. Wat je niet ziet, is hoe die factuur is opgebouwd. In ons rekenvoorbeeld springen drie posten eruit.
1. Verlies van boiler en circulatieleiding. Veel B&B’s hebben een circulatieleiding: een pomp die dag en nacht warm water rondpompt, zodat er meteen warm water uit de kraan komt. Handig voor je gasten, maar die leiding verliest 24 uur op 24 warmte, ook in een lege B&B. In ons voorbeeld gaat meer dan een derde van de energie voor warm water op aan verliezen. Dat is een schatting; meten is de enige manier om het voor jouw logies te weten.
2. Wellness. Een sauna met een kachel van 6 kW verbruikt volgens fabrikant Harvia ongeveer 7 tot 9 kWh per sessie van twee uur. Een buitenspa die dag en nacht op temperatuur blijft, verbruikt in de winter het meest. In ons voorbeeld verbruiken sauna en spa samen meer stroom dan linnen, ontbijt, verlichting en alle toestellen samen. Voor de spa vonden we geen onafhankelijke meting, dus beschouw dat cijfer als een ruwe schatting.
3. Lege kamers. Verwarmen gebeurt ook als er niemand slaapt. Daardoor stijgt het verbruik per gast in de winter fors: in ons voorbeeld ongeveer 68 kWh per gastnacht in januari, tegenover 5 kWh in augustus.
En het linnen? Met een gemiddelde verblijfsduur van minder dan twee nachten in hotels en gastenkamers (Statistiek Vlaanderen, 2025) verschoon je vaak. In kWh is linnen een kleine post (ongeveer 940 kWh per jaar), maar het is stroom, en in de winter draait de droogkast voor elke lading.
Energieverbruik in de winter verlagen: wat kan je doen?
Het seizoenseffect zelf kan je niet wegnemen: het wordt kouder, punt. Wat je wél kan doen, is je energieverbruik in de winter afvlakken. We zetten de ingrepen van gratis naar investering.
Deze week, gratis
- Lege kamers lager. Zet kamers zonder gasten 3 à 4 °C lager. Zet ze niet helemaal uit: een koude kamer krijg je moeilijk snel warm, en vocht krijgt meer kans.
- Gangen, trap en ontbijtruimte een graad koeler buiten de momenten dat er iemand zit. Vuistregel van de Vlaamse overheid: elke graad lager scheelt ongeveer 7% op verwarming.
- Nachtverlaging als je verwarming nu dag en nacht op dezelfde temperatuur staat. Volgens vlaanderen.be levert dat ongeveer 10% op.
- Vraag bij het onderhoud naar de aanvoertemperatuur. Staat je ketel nog op de fabrieksinstelling? Een lagere aanvoertemperatuur voor je radiatoren geeft een hoger rendement, zeker bij een condensatieketel of warmtepomp. Volgens vlaanderen.be scheelt een retourtemperatuur van 40 in plaats van 60 °C ongeveer 6%. Let op: dit gaat over het water in je verwarming, niet over je sanitair warm water. Dat blijft op minstens 60 °C.
- Ontlucht je radiatoren. Tien minuten werk. Een radiator met lucht erin geeft minder warmte af, terwijl je ketel gewoon blijft draaien.
- Wellness op afroep. Warm de sauna enkel op als er een boeking is, en leg altijd het deksel op de spa.
- Spreid zware toestellen. Droogkast, sauna, warmtepomp of laadpaal niet tegelijk: je capaciteitstarief rekent met je hoogste kwartierpiek per maand.
Kleine aankopen
- Slimme radiatorkranen per kamer, zodat een lege kamer automatisch lager staat en op tijd opwarmt voor aankomst.
- Spaardouchekoppen van ongeveer 7 liter per minuut. Vervang zeker een regendouche. Test het eerst in één kamer en vraag je gasten wat ze ervan vinden. Weet je niet hoeveel je douche geeft? Hou er een emmer onder en meet met je gsm hoeveel liter er in één minuut uitkomt. Dat het loont, toont het Maltese GUEST-project: 28 gastenverblijven bespaarden samen bijna 22.000 kWh door te hoge waterdebieten aan te pakken.
- Isoleer boiler en leidingen. Dat scheelt volgens vlaanderen.be ongeveer 10% op het verwarmen van water. Vraag je installateur of de circulatiepomp ’s nachts uit kan zonder dat de leiding te ver afkoelt.
- Radiatorfolie achter radiatoren tegen een niet-geïsoleerde buitenmuur (ongeveer 2%) en tochtstrips (ongeveer 1%).
Investeren
- Isolatie van dak, muren en ramen pakt de winterpiek aan de bron aan.
- Warmtepomp of warmtepompboiler. Een warmtepompboiler is volgens vlaanderen.be 3 tot 4 keer zuiniger dan een gewone elektrische boiler. Let wel: een warmtepomp verplaatst je winterpiek van gas naar stroom, net wanneer je zonnepanelen het minst opbrengen.
- Zonneboiler: kan ongeveer de helft van je warm water dekken, vooral buiten de winter.
- Zuinige droogkast met warmtepomp: vlaanderen.be rekent ongeveer 0,8 kWh per beurt voor een zuinige A-label droogkast, tegenover 2 tot 4 kWh voor een oudere.
Toerisme Vlaanderen had in 2026 een logiessubsidie met focus op energiebesparing (40%, tot 100.000 euro per erkend logies). Die oproep liep van 1 juni tot 21 september 2026 en is dus afgelopen. Hou de pagina in de gaten voor een volgende oproep. In het forum lees je hoe twee subsidiestromen voor een B&B samen kunnen gaan.
Meet je eigen seizoenscurve
Ons rekenvoorbeeld toont het patroon van het energieverbruik in de winter. Jouw logies kan er heel anders uitzien: beter geïsoleerd, met een warmtepomp, met of zonder eigen woning onder hetzelfde dak. Daarom: noteer elke maand je meterstanden en je aantal gastnachten. Met de voetafdrukmodule gaat dat automatisch via EnergyID, en krijg je je verbruik per persoon per nacht. Vergelijk januari met januari van vorig jaar, niet januari met juli. Zo zie je of je ingrepen werken.
Begin vandaag. Noteer je meterstanden nu, aan het begin van het stookseizoen. In april weet je dan precies wat deze winter gekost heeft, en heb je een cijfer om volgend jaar mee te vergelijken.
Meer tips over verwarming, warm water en zonnestroom vind je op onze pagina duurzaam energiebeheer voor logies.
Scrabble B&B Voorbeeld
In Scrabble B&B zien we het effect van zomer/winter ook goed. En dat niet alleen qua verwarming. Enkele observaties:
- Omdat ons huis volgens de passiefhuisnormen gebouwd is, verkiezen we een hele koude maar zonnige winterdag boven een grijze, half koude, miezerige dag. Waarom? Op zo’n mooie winterdag warmt ons huis heel snel op door de zonnestralen die onze ramen binnenvallen. Die ramen zijn er juist op gekozen om zoveel mogelijk van dergelijke warmte binnen te laten. En natuurlijk genieten onze zonneboiler en onze PV panelen mee van het zonnetje
- In de winter wordt ons vervoer een stuk duurder: we hebben dan niet genoeg zonne-energie om onze auto op te laden. We letten er wel op om die traag te laden, dat scheelt heel wat op ons capaciteitstarief
- De bezetting in onze landelijke B&B is stukken lager in de winter. Bij niet verhuurde dagen zetten we de B&B in slaapstand: verwarming wordt in winterstand gezet én alle sluimerverbruik uitgeschakeld.
En jij? Hoeveel verbruikt jouw logies in januari tegenover juli? En welke ingreep leverde jou het meest op? Deel het in het forum Duurzaam Energiebeheer. Zo leren we allemaal sneller.
Voor hosts, door hosts.
Bronnen
- KMI, klimaatstatistieken van de Belgische gemeenten, Ukkel (normalen 1991–2020): graaddagen 15/15 en globale zonnestraling per maand. PDF
- Odyssee-Mure, Energy efficiency trends and policies, profiel België: verdeling huishoudelijk energieverbruik 2023. Link
- JRC (2013), Best Environmental Management Practice in the Tourism Sector, met cijfers van HES (2011), zoals geciteerd in het technisch rapport voor het EU Ecolabel voor toeristische accommodatie. Link
- Vlaamse overheid, Besparen op uw energieverbruik. Link
- Agentschap Zorg en Gezondheid, folder over legionella (2017): boiler op minstens 60 °C. Link
- Departement Zorg, Legionella in sanitaire installaties. Link
- Visit Limburg, Wegwijsdocument voor toekomstige starters van een verblijfsaccommodatie: logies vanaf 15 personen = matig risico. Link
- Statistiek Vlaanderen, Overnachtingen door verblijfstoeristen (2025). Link
- Harvia, FAQ over het energieverbruik van een sauna. Link
- Toerisme Vlaanderen, Logiessubsidie. Link
- Eurostat, Cooling and heating degree days by country (nrg_chdd_a), via DBnomics. Link Uitleg en EU-trend: Eurostat Statistics Explained
