Laatste update: 01/11/2026
Een ecologische tuin bij je logies lost de biodiversiteitscrisis niet op. Maar na de VN-biodiversiteitsconferentie COP17 in Jerevan is de vraag wel: wat kunnen wij bijdragen, hoe klein ook? Meer dan je denkt, blijkt uit de Vlaamse cijfers. En je gasten zien het elke dag.
Wat COP17 vaststelde
Eind oktober 2026 maakten de landen in Jerevan (Armenië) de eerste grote tussentijdse balans op van het wereldwijde biodiversiteitsakkoord van 2022. De conclusie is niet vrolijk: op 22 van de 23 doelen voor 2030 loopt de wereld achter (Carbon Brief).
Een aantal van die doelen gaat over wat er in tuinen gebeurt: minder risico door pesticiden, minder invasieve exoten, meer en betere natuur in bebouwd gebied. COP17 nam geen beslissing over tuinen. Maar die doelen worden niet in een conferentiezaal gehaald. Ze worden gehaald op elk stuk grond. Ook op het onze.
Waarom een ecologische tuin in Vlaanderen telt
Vlaanderen telt meer dan twee miljoen privétuinen. Samen beslaan ze ongeveer 9% van de oppervlakte (Departement Omgeving). Dat is drie keer zoveel als alle natuurgebieden samen, en bijna evenveel als al het bos. Andere studies komen op 8 tot 12%, afhankelijk van wat je als tuin meetelt.
Dat is belangrijk, want de Vlaamse natuur is sterk versnipperd. Volgens het INBO is maar 20% van Vlaanderen natuur die goed met elkaar verbonden is. Tuinen kunnen de stapstenen zijn waarlangs dieren en planten van het ene natuurgebied naar het andere geraken.
Ook een kleine stadstuin telt. Het INBO analyseerde dertien jaar vlindertellingen in Vlaamse tuinen. Ook in kleine tuinen en in verstedelijkte buurten stijgt het aantal soorten vlinders met elk vlindervriendelijk element dat je toevoegt. En de Europese natuurherstelwet rekent tuinen uitdrukkelijk mee als stedelijk groen.
Onze logiestuinen zijn samen maar een klein deel van die 9%. Hun extra kracht zit ergens anders: elke gast die bij jou een bloeiende hooiweide of een egel ziet, neemt dat beeld mee naar huis. In 2025 waren er in Vlaanderen bijna 29 miljoen toeristische overnachtingen.
Egologisch of ecologisch?
Op de site van Natuurgidsen Klein-Brabant zet Jan De Bock twee soorten tuinen tegenover elkaar (Een ecologische tuin). In een egologische tuin staat de mens centraal: de tuin moet er vooral mooi en verzorgd uitzien voor de eigenaar. In een ecologische tuin is de mens maar een deeltje van de natuur, en draait het om wat er leeft. Op zijn pagina staan ook de bekende EGO- en ECO-tekeningen die dat verschil in één beeld vatten.
| Egologische tuin | Ecologische tuin |
|---|---|
| Strak, bemest gazon, vaak met een robotmaaier | Weinig gazon, een bloemrijk grasland dat je verschraalt |
| Gekochte sierplanten en exoten | Inheemse en wilde planten |
| Onkruid wieden of bespuiten | Wilde planten mogen bloeien, geen pesticiden |
| Mollen en egels zijn lastig | Mollen mogen graven, egels kunnen erdoor |
| Opgeruimd tot in elke hoek | Ruwe hoeken met dood hout en takken |
De meeste tuinen zitten ergens tussen die twee in, en volgens Jan dichter bij de egologische kant. Je hoeft niet in één keer naar de andere kant. Elke stap hieronder schuift je tuin een beetje op.
Zeven stappen naar een ecologische tuin bij je logies
1. Meet waar je staat
Begin met GroenBlauwPeil, een gratis webtool van de Vlaamse overheid, ontwikkeld samen met de Confederatie Bouw en het kenniscentrum voor gemeentelijk waterbeheer. Je tekent je perceel in en krijgt een score van A tot F, met een blauwe score (regenwater) en een groene score, en tips om beter te doen. Een nieuwbouw volgens de huidige normen haalt een D, een A is een topvoorbeeld. Uitgevoerde acties, zoals ontharden of een boom planten, kan je registreren.
Goed om te weten: GroenBlauwPeil meet vooral hoe klimaatbestendig je perceel is, niet hoeveel soorten er leven. Voor soorten gebruik je waarnemingen.be of Mijntuinlab van Natuurpunt. Bewaar je score, foto’s van voor en na en je facturen meteen in Documenten en bewijsstukken. Dan heb je je bewijs klaar.
2. Kies inheems, zeker bij bomen en hagen
Het verschil is groot. Op een zomereik leven in onze streken ruim 400 soorten insecten. Op een Amerikaanse eik zijn dat er in Europa minder dan twintig, vooral algemene soorten. Gespecialiseerde soorten zoals galwespen zijn er zelfs nooit op gevonden (Wageningen University). De Amerikaanse eik is bovendien invasief: in Vlaamse bossen verdringt hij inheemse bomen.
Kies dus voor zomereik, meidoorn, sleedoorn, hazelaar, wilg of lijsterbes. Van november tot maart is het plantseizoen voor bomen en hagen: nu is het moment.
3. Maai minder, maar verschraal vooral
Maai Mei Niet is een goed begin, maar alleen niet maaien in mei levert op korte termijn weinig extra bloemen op. Dat bleek uit een burgeronderzoek van HOGENT in bijna 500 Vlaamse tuinen (VRT NWS). De reden: onze tuinbodems zitten vol fosfor, en daar groeien vooral grassen goed op. Het beste resultaat gaf een stuk gazon afsteken en inheems bloemenzaad zaaien op de kale grond. Maai daarna een of twee keer per jaar en voer het maaisel af, zodat de bodem armer wordt.
4. Haal tegels weg
Volgens het onderzoek CurieuzeNeuzen in de Tuin bestaat ruim een kwart van de Vlaamse tuinen uit verharding die geen water doorlaat. Elke vierkante meter die je onthardt, laat regenwater weer in de bodem zakken en geeft bodemleven een kans. Een parking voor gasten kan ook in grind of grasdallen.
5. Laat ruwe hoeken toe
Een takkenril, een stapel dood hout, een hoek brandnetels voor de rupsen van dagpauwoog en kleine vos, een poel. Zet een gat van ongeveer 13 bij 13 cm in je omheining, zodat egels van tuin naar tuin kunnen. Zulke hoeken kosten niets en vragen minder werk dan een strak gazon.
6. Doe ’s nachts het licht uit
Buitenverlichting verstoort nachtvlinders en vleermuizen. Gebruik bewegingssensoren, warm licht en armaturen die naar beneden schijnen. Je gasten vinden de weg nog altijd, en ze zien weer sterren.
7. Kijk over de haag
Het INBO geeft tuineigenaars een duidelijke tip: werk samen over de grenzen van je eigen tuin heen. Spreek je buren aan, of vraag in je gemeente naar de Tuinrangers. In deelnemende gemeenten komt een vrijwilliger gratis op tuinsafari en geeft hij advies op maat.
Zo deden we het bij Scrabble
Bij Scrabble B&B in het Nationaal Park Scheldevallei legden we de tuin van bij het begin ecologisch aan, samen met een ecologische tuinarchitect. Er zijn veel ruwe stukken. In GroenBlauwPeil scoort ons perceel een A, zowel voor blauw (water) als voor groen, en ook op de deelscore biodiversiteit. Volgens de berekening van de tool vangen we met onze regenwaterput elk jaar ongeveer 87.000 liter regenwater op voor gebruik, goed voor zo’n 435 euro minder op de waterfactuur.
De gestructureerd wilde tuin wordt door heel veel mensen gewaardeerd. Zoals je kan zien op onze site lokt die heel veel soorten dieren. Met als topstukken: ijsvogel, ree en bunzing.
Vertel het je gasten, zonder groene praatjes
Sinds 27 september 2026 gelden in België strengere regels voor groene claims (wet van 22 juli 2026). Algemene woorden als “ecologisch”, “milieuvriendelijk” of “duurzaam” mag je niet meer gebruiken zonder bewijs, en een zelfgemaakt label of badge mag niet meer. Wil je over je ecologische tuin vertellen? Zeg dan meteen ernaast wat je concreet doet. Hoe je dat aanpakt, lees je in Geen “eco” meer zonder bewijs.
Niet doen:
- “Welkom in ons natuurvriendelijk logies.”
- Een eigen logo “bijvriendelijke B&B”.
- “Met je verblijf steun je de biodiversiteit.”
Wel doen: een tekstblok voor je website of onthaalmap. Vul de haakjes in met je eigen gegevens:
Onze tuin
Het grasland achter het huis maaien we [twee keer per jaar], en we voeren het maaisel af, zodat er meer bloemen groeien. In [jaar] haalden we [X] m² tegels weg. De haag bestaat uit [meidoorn, hazelaar, …]. We gebruiken geen pesticiden en geen kunstmest. Wat wij en onze gasten in de tuin zagen, vind je op [link naar je waarnemingen]. Ons perceel scoort [score] in GroenBlauwPeil, een rekentool van de Vlaamse overheid (zelf berekend op [datum]).
Laat je gasten het ook beleven. Zet een bordje “Hier maaien we bewust niet”, met een gemaaid paadje errond, zodat iedereen ziet dat het een keuze is en geen verwaarlozing. Leg een loep of een verrekijker klaar. Vraag gasten om wat ze zien door te geven op waarnemingen.be, of verwijs naar een natuurwandeling met een lokale gids.
Wil je verder gaan met een erkend label? De nieuwe Green Key-criteria, die gelden sinds 1 oktober 2026, bevatten een onderdeel over bescherming van biodiversiteit. Meer over labels lees je bij Certificatie als leerpad.
Jouw beurt
Een ecologische tuin is nooit af, en dat is net het mooie eraan. Meer tips over tuin en groen vind je op onze pagina Duurzaam tuin- en groenbeheer.
Wat groeit of leeft er in jouw logiestuin waar gasten naar vragen? Deel het in de community.
Bronnen: Carbon Brief (COP17, oktober 2026); Departement Omgeving (tuinen in Vlaanderen); INBO (Dag van de Biodiversiteit 2026, Tuinvlindertellingen 2007-2019); Statistiek Vlaanderen (overnachtingen 2025); Wageningen University (insecten op Amerikaanse eik); VRT NWS (HOGENT FlowerPower 2024, CurieuzeNeuzen 2021, Amerikaanse eik Haacht 2025); Groenblauwpeil.be; wet van 22 juli 2026 (EmpCo).